የጤና መረጃን ለፖሊሲ (Evidence To Policy) በሚል ርዕስ ስልጠና ተሰጠ፤

የጤና መረጃን ለፖሊሲ (Evidence To Policy) በሚል ርዕስ ስልጠና ተሰጠ፤ በአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት የጤና ምርምርና ቴክኖሎጅ ሽግግር ዳይሬክቶሬት ከፍኖተ ሃርቫርድ ፕሮጀክት ጋር በመተባበር የጤና መረጃን ለፖሊሲ (Evidence To Policy) በሚል ርዕስ ለምርምርና የእዉቀት ቋት አባላት (Knowledge Hub Members) መረጃን እንዴት ጥቅም ላይ ማዋል እንዳለባቸዉ አቅም ለማጎልበት እና የተመራማሪዎችና የፕሮግራም ሰዎች በጋራ የሚሰሩበትን መንገድ ለማመቻቸት የሚያስችል ስልጠና በባህርዳር ከተማ ተሰጥቷል፡፡ በስልጠናዉ መክፈቻ ላይ የአብክመ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ እንደተናገሩት የጤና ምርምርና ልማት በሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩቱ ትልቅ ትኩረት ተሰጥቶት እየተሰራ ያለ እና ማደግ ያለበት የስራ ክፍል መሆኑን ጠቅሰዉ ከተሰጠዉ ዋነኛ ሃላፊነት የጤና ምርምር ልማትን ማጠናከር እና ማጎልበት መሆኑም ገልፀዉ ዩኒቨርሲቲዎችን እና አጋር አካላት በጋራ በመሆን ይህንን የስራ ዘርፍ ማጠናከርና የጤና ሴክተሩን ተጠቃሚ እንዲሆን ማድረግ ይጠበቃል ብለዋል፡፡ እንደዚህ አይነት ስልጠናዎች መዘጋጀታቸዉ ጠቀሜታቸዉ የጎላ ነዉ ያሉት ዋና ዳይሬክተሩ ፍኖተ ሃርቫርድ ፕሮጀክት በጤና ፕሮግራም ላይ የሚሰሩ ተመራማሪዎችን በአንድ ላይ በማገናኘት የምርምር ሃሳቦችን መቀያየርና ችግሮችን አብሮ መፍታት እና መረዳዳት ተግባራት ላይ ካሁን በፊት መድረኮች መካሄዳቸዉን አዉስተዉ ምርምሮች በዩኒቨርሲቲዎች እና በሌሎችም ደረጃ እየተሰሩ ቢሆንም ጤና ፕሮግራሞች ግን እየተጠቀሙባቸዉ አይደለም ያሉት ዋና ዳይሬክተሩ ጥናቶቹ ጥቅም ላይ ቢዉሉ ለዉጥ ማምጣት ያስችላል ብለዋል፡፡ የኢንስቲትዩቱ የጤና ምርምርና ቴክኖሎጅ ሽግግር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ታየ ዘሩ በበኩላቸዉ የፍኖተ ሃርቫርድ ፕሮጀክት እያደረገላቸዉ ላለዉ ትብብርና ድጋፍ ምስጋናቸዉን አቅርበዉ ካሁን በፊት ከፕሮጀክቱ ጋር በተደረገ የመግባቢያ ሰነድ መሰረት ወደ ስራ መገባቱን ጠቅሰዉ የምርምር የእዉቀት ቋት አባላት/Knowledge Hub Members) በተቀመጠላቸዉ የአሰራር ስርዓት መሰረት ጠንክረዉ እንዲሰሩና ወደ ፊት ለሚሰሩ ስራዎች የድርጊት መርሃ ግብር ወጥቶላቸዉ ወደ ተግባር እንዲገባ አሳስበዋል፡፡ የስልጠናዉ ተሳታፊዎችም ከስልጠናዉ ጥሩ ግብዓት ያገኙ መሆኑን፣ የሚሰሩ ጥናቶች የፖሊሲ ክፍተት ያለባቸዉ በመሆናቸዉ መስተካከል እንደሚገባዉ፣ የሚጠኑ ጥናቶች አካባቢያዊ ጥናቶች እንዲሆኑ እና ለቀጣይ ስራዎች የድርጊት መርሃ ግብሮች ሊቀመጥ እንደሚገባ ጠቁመዋል፡፡ በወርክሾፑ ከፍኖተ ሃርቫርድ፣ በክልሉ ካሉ ሁሉም ዩኒቨርሲቲዎች፣ ከአማራ ክልል የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እና ከግል ጤና ተቋማት የተዉጣጡ የእዉቀት ቋት አባላት ተሳትፈዋል፡፡ አሕጤኢ

ኢንስቲትዩቱ 3ኛ ዙር ድጋፉን አደረገ፤

የአብክመ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ትህነግ በከፈተው ጦርነት ጉዳት ለደረሰባቸው ለወልቃይት ጠገዴ ሰቲት ሁመራ አስተዳደር ዞን ጤና መምሪያ ስር ለሚገኙ ጤና ተቋማት አገልግሎት የሚውል ግምታቸው ከ400 ሽህ ብር በላይ የሚያወጡ አንሶላ፣ የፅህፈት መሳሪያ፣ የህክምና ግብዓቶች፣ የንፅህና መጠበቂያ፣ የቢሮ መገልገያ ወንበርና ጠረንጴዛን ጨምሮ ልዩ ልዩ ቁሳቁሶች ለዞኑ ጤና መምሪያ ድጋፍ አድርጓል። ኢንስቲትዩቱን ወክለዉ ድጋፉን ያስረከቡት የኢንስቲትዩቱ የዉስጥ ኦዲት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ እያደር መለሰ ባለፉት ወራት በአማራነታቸዉ ተፈናቅለዉ በደቡብ ወሎ ዞን ጃሪ መጠለያ ጣቢያ ለሚገኙ ተፈናቃዮች የአልባሳትና የቁሳቁስ እንዲሁም በሰሜን ወሎ ዞን ኮረም እና ኣላማጣ ሆስፒታሎች የተለያዩ ቁሳቁሶችና የህክምና ግብዓቶችን ኢንስቲትዩቱ ድጋፍ ማድረጉን አስታውሰዉ ዛሬ ደግሞ ለ3ኛ ጊዜ ተከስቶ በነበረዉ ጦርነት ወቅት ጉዳት ለደረሰበት ለወልቃይት ጠገዴ ሰቲት ሁመራ ዞን ጤና መምሪያ ይህ ድጋፍ መደረጉ የጤና ተቋማትን መልሶ ወደ ስራ ለማስገባት ታልሞ ኢንስቲትዩቱ ካለው ውስን በጀት በመቀነስ ድጋፉ መደረጉን ገልፀዋል። የወልቃይት ጠገዴ ሰቲት ሁመራ ዞን ጤና መምሪያ ሃላፊ አቶ መንገሻ ንጉሡ በርክክቡ ወቅት እንደተናገሩት በህግ ማስከበር ዘመቻው በጤና ተቋማት ውድመት፣ የህክምና ቁሳቁሶች የመሰበርና ዝርፊያ የተፈፀመ መሆኑን ገልፀው በዚህ ምክንያት ጉዳት የደረሰባቸው ተቋማት መደበኛ አገልግሎት እንዲሰጡ ለማድረግ የበጀት አለመኖር አስቸጋሪ አንዳደረገባቸው ተናግረዋል። አቶ መንገሻ አያይዘውም በዞኑ ካሉት 22 ጤና ጣቢያዎችና 3 ሆስፒታሎች መካከል በሁሉም ጤና ጣቢያዎች የማይክሮስኮፕ መሳሪያዎች ዝርፊያና ስብራት ምክንያት በላቦራቶሪ የተረጋገጠ ህክምና ለመስጠት መቸገራቸውንና ይህንንም ችግር ለሚመለከተው ተቋም እና አጋር ድርጅቶች ማስታወቃቸውን ገልፀው ችግሩ ግን እስካሁን እንዳልተፈታ ተናግረዋል። በዞኑ ወባ፣ ኩፍኝ እና ውሀ ወለድ በሽታዎች የህብረተሰቡ የጤና ስጋት ተብለው መለየታቸውንና ለመከላከልና ለመቆጣጠር እንቅስቃሴ መጀመሩን የተናገሩት አቶ መንገሻ የውሀ ታንከር እና ውሀ አጋር ከክልሉ ጤና ቢሮ እና ከአጋር ድርጅቶች በእርዳታ ማግኘታቸውን ገልፀው አጎበርን በተመለከተ የአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በተቻለው ሁሉ እገዛ እንደሚያደርግላቸው ቃል የተገባላቸው መሆኑን ገልፀዋል። የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎች መከላከልና መቆጣጠር ተግባር ውስጥ ሲሰሩ የነበሩ ባለሙያዎች ቸግሩ ተከስቶበት በነበረው ሰአት ከስራ ገበታቸው ለቀው በመሄዳቸው መዋቅሩን ወደ ስራ ለመመለስ የአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በዞኑ ስር ላሉ ጤና ተቋማት ባለሙያዎች ሙሉ ስልጠና በመሰጠቱ ወደ ተግባር እንደተገባና ሳምንታዊ ሪፖርት መላክ መጀመሩን ገልፀዋል። የአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ካሁን ቀደም ካደረገላቸው የባለሙያ ስልጠና ድጋፍ በተጨማሪ ዛሬ የቁሳቁስ እና የህክምና ግብአት ድጋፍ በተመለከተ መምሪያ ሀላፊው ኢንስቲትዩቱ ጥያቄያቸውን ተቀብሎ እያደረገላቸው ባለው ድጋፍ ሁሉ በወልቃይት ጠገዴ ሰቲት ሁመራ ዞን ህዝብ እና በጤና መምሪያው ስም ምስጋናቸውን አቅርበዋል።

የተቀዛቀዘውን የኮሮና ወረርሽኝን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር ተግባራት እንደገና ለማነሳሳት የንቅናቄ መድረክ ተካሄደ፤

በአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት(አሕጤኢ) ከክልሉ የጤና ቢሮ እና ከክልሉ የኮሮና ወረርሽኝ መከላከል እና መቆጣጠር ግብረ ሃይል ጋር በመተባበር የኮሮና ወረርሽኝን ለመከላከልና ለመቆጣጠር ከክልል ቢሮ ሃላፊዎች ጋር ግንቦት 04/2013 ዓ.ም በደብረ ታቦር ከተማ የንቅናቄ መድረክ ተካሄዷል፡፡ በምክትል ርዕሰ መስተዳድር ማዕረግ የማህበራዊ ክላስተር ሰብሳቢ እና ከክልሉ የኮሮና ወረርሽኝ መከላከል እና መቆጣጠር ግብረ ሃይል አስተባባሪ ክብርት ዶክተር ሙሉነሽ አበበ በመክፈቻ ንግግራቸው ላይ እንደረናገሩት የኮሮና መከላከያ መንገዶችን ባለመተግበራችን በክልላችን የሚያዘው፣ በፅኑ ህመም ያለው እና የሚሞተው ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ እንደሆነና መከላከያ መንገዶች በመተግበር እንዲሁም የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ክትባት ላይ የግንዛቤ ፈጠራ ስራዎችን መስራት አለበት ብለዋል፡፡ የኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ስርጭት እና የአገር ውስጥ ተፈናቃይ ያለውን ወቅታዊ ሁኔታ በተመለከተ ፅሁፍ ያቀረቡ ሲሆን በክልላችን ከ262 ሽህ በላይ ምርመራ ተደርጎ ከ10 ሽህ 8 መቶ በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ እንደተያዙ እና 2 መቶ 50 በላይ ሰዎች ደግሞ ህይወታቸው እንዳለፈ ተናግራዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት 894 ሽህ 7 መቶ በላይ ሰዎች ተፈናቅለው እንደሚገኙ እና እየተሰጠ ያለውን ምላሽ፣ ያጋጠሙ ችግሮችን እንዲሁም የቀጣይ 2 ወር የንቅናቄ ዕቅድን አብራርተዋል፡፡ የኮሮና ወረርሽኝ መከላከያ እና መቆጣጠሪያ በወጣው መመሪያ 30/2013 ን ያቀረቡት የአማራ ክልል ጠቅላይ ዐቃቢ ህግ መስሪያ ቤት የህግ ምክር ምርምር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ደሴ ስዩም ሲሆኑ መመሪያውን ጥሰው የተገኙ ሰዎች በአገሪቱ የወንጀል ህግ መሰረት ከቀላል እስከ ዕድሜ ክል ፅኑ እስራት እና በገንዘብ እንዲሁም ያላስፈፀሙ ሃላፊዎች ደግሞ በፀረ-ሙስና በመከሰስ እንደሚቀጡ የተደነገገ መሆኑን አብራርተዋል፡፡ በመድረኩ የኮረና ወረርሽኝ ከተከሰተበት ጊዜ ጀምሮ የመከላከል ስራዎችን በመስራት ህይወትን ወደነበረት ለመመለስ ጥረት ሲደረግ እንደነበር የተናገሩት የአብክመ ጤና ቢሮ ሃላፊ ዶክተር መልካሙ አብቴ አሁን አሁን ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ የመከላከል ስራው የተተወ በመሆኑ ዳግም ትኩረት ለኮቪ-19 በሚል መሪ ቃል በአገር አቀፍ ደረጃ የተጀመረውን ንቅናቄ በክልላችንም ተግባራዊ ብለዋል፡፡ ዶክተር ሙሉነሽ በማጠቃለያ ንግግራቸው መጀመሪያ ራሳችን አርአያ ሁነን በመገኘት እንደ ግለሰብ እና እንደተቋም በመዋቅራቸሁ መሰረት ወደ ዞንና ወረዳ በማውረድ ሁሉም ሃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት እና የወጣውን ህግም ተፈፃሚ እንደሚሆን ገልፀዋል፡፡ በምርጫው ወቅት የኮቪድ 19 መከላከያን መንገዶችን አቀናጅቶ መስራት፣ ሚዲያዎች ህብረተሰቡን የማስተማር ስራን በሰፊው መስራት እንዳለባቸው ተናግረው እንደ አገር የተደቀኑብንን ችግሮች በጋራ አንድ ሁነን ካለፍናቸው ታሪክ ሰሪ ትውልድ መሆን እንችላለን፡፡

ኢንስቲትዩቱ ድጋፉን አጠናክሮ እየቀጠለ ነዉ፤

የአብክመ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት አመራርና ሰራተኞች የኢትዮጵያዊነት መለያ ባህሪ የሆነዉን መተሳሰብ፣ መደጋገፍና አብሮ የመኖር እሴት በተግባር ለመግለፅ ተቋሙ ካለዉ ዉስን ሃብትና በጀት በመቀነስ እንዲሁም ከተቋሙ አመራርና ሰራተኞች ከወርሃዊ ደመወዝ በመቀነስ አማራ በመሆናቸዉ ብቻ በተለያዩ አካባቢዎች ጉዳት ለደረሰባቸዉ የህብረተሰብ ክፍሎች ሲያደርግ የነበረዉን ድጋፍ አጠናክሮ በመቀጠል ዛሬም በአላማጣና ኮረም ከተማ አስተዳደሮች ስር ለሚገኙ አገልግሎት ሰጭ የመንግስት ሆስፒታሎች ግምታቸዉ ከ250ሽህ ብር በላይ የሚያወጡ የፅህፈት መሳሪያ፣ የቢሮ መገልገያ ቁሳቁስ፣ ዲስክቶፕ ኮምፒዩተር፣ የንፅህና መጠበቂያ ቁሳቁሶች፣ ለአንቡላንስ አገልግሎት የሚዉል የነዳጅ ኩፖን እና የተለያዩ የህክምና ግብዓቶችን በማስረከብ አለኝታነቱን አረጋግጧል፡፡ ትህነግ የአማራን ህዝብ ለማጥፋት ጦርነት ቢያዉጅም በከፈተዉ ጦርነት ራሱ ከስር መሰረት ተነቅሎ በአማራነት ጥያቄያቸዉ መልስ ላገኙ የኮረምና የአላማጣ ጠቅላላ ሆስፒታሎች የአማራ ክልል የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩቱ ቋሚ እና አላቂ እንዲሁም የተለያዩ የህክምና ግብዓቶችን ድጋፍ ለማድረግ መገኘታቸዉንና ቀጣይም ድጋፍና ክትትሉ እንደሚቀጥል የድጋፉ አስተባባሪ አቶ እያደር መለሰ በርክክቡ ወቅት ተናግረዋል፡፡ በርክክቡ ላይ የኮረም ጠቅላላ ሆስፒታል ስራ አስኪያጅ ገብረ ሚካኤል ታፈረ ሆስፒታሉ ከነ ችግሮቹም ቢሆን ሙሉ አገልግሎት እየሰጠ መሆኑን በአሰራር ላይ የመድሃኒት አቅርቦት ችግር፣ የባለሙያ እጥረት፣ የትርፍ ጊዜ ክፍያ ባለፉት 8 ወራት እየተከፈለ አለመሆኑ እንደ ችግር አንስተዋል፡፡ የአማራ ክልል የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ባደረገላቸዉ ድጋፍም ምስጋናቸዉን አቅርበዉ ወሳኝ በሆነ ሠዓት ድጋፉ በመድረሱ ትልቅ መፍትሄ መሆኑንና የተደረገዉ ድጋፍ ለአገልግሎት አሰጣጡ መቀላጠፍ ወሳኝ ሚና ያለዉ መሆኑን ገልፀዋል፡፡ የአላማጣ ጠቅላላ ሆስፒታል ሜዲካል ዳይሬክተር ዶክተር መክተ አበበ በበኩላቸዉ አሁን ላይ ተጠሪነታቸዉን አዉቀዉ ችግራቸዉን አቅርበዉ አድማጭ ማግኘታቸዉንና ሪፖርት ለአማራ ክልል እየላኩ መሆኑንና በተደረገላቸዉ ድጋፍ የተሰማቸዉን ሃሳብ ገልፀዉ ሆስፒታሉ ተጨማሪ ድጋፍ የሚፈልግ በመሆኑ ሌሎች ተቋማትም ትብብር እንዲያደርጉላቸዉ በአላማጣ ህዝብ ስም ጥሪያቸዉን አስተላልፈዋል፡፡ የላቦራቶሪ አገልግሎቱ ሙሉ በሙሉ አገልግሎት እየሰጠ ነዉ ለማለት አያስደፍርም ያሉት ሜዲካል ዳይሬክተሩ የባለሙያ ጥቅማ ጥቅም ክፍያ መክፈል እንዳልተቻለና ጥያቄዉንም ለዞንና ለክልል ማቅረባቸዉን ይህም የመንግስት አሰራርን ተከትሎ ተፈፃሚ እንደሚሆን እየተጠባበቁ መሆኑን ገልፀዉ ባለን አቅም ሁሉ የህክምና አገልግሎቱ እንዳይቆራረጥ ጥረት እንደሚደረግም ገልጸዋል፡፡ ሌላኛዉ አስተያየታቸዉን የሰጡት የአላማጣ ጠቅላላ ሆስፒታል ስራ አስኪያጅ አቶ አማረ ፈንታ ኢንስቲትዩቱ በአይነት፣ በመጠን እና በይዘት ባደረገላቸዉ ድጋፍ መደሰታቸዉን ገልፀዉ ለተቋሙ የስራ ስልጠት ከፍተኛ ግብዓት መሆኑን ገልፀዋል፡፡ እንደ አቶ አማረ ገለፃ ተከስቶ በነበረዉ ጦርነት ወቅት ሆስፒታሉ ቀንና ሌሊት ህብረተሰቡን ያገለግል እንደነበረ ገልፀዉ ሆስፒታሉ በተለያዩ ምክንያቶች ችግር ዉስጥ ሆኖ የቆየ በመሆኑ የቴስት ኪት መቆራረጥ፣ የተበላሹ ማሽኖች ጥገና አለመደረግ ዩመሳሰሉት ችግሮች እንዳሉባቸዉና እንዲሟሉላቸዉ ጠይቀዋል፡፡ የድጋፉ አስተባባሪም የአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እና የክልሉ ጤና ቢሮ ሆስፒታሎቹ ላነሱት ጥያቄ በሚቻለዉ ሁሉ ምላሽ እንዲሰጥ ጥረት እንደሚያደርጉ ገልጸዋል፡፡ ለህብረተሰብ ጤና ልማት እንትጋ!!

በተደራጀ መንገድ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ የሚያስከትለዉን ህመም፣ ሞት እና አጠቃላይ ቀዉስ መቀነስ እንደሚገባ ተገለፀ፤

የአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ከጤና ቢሮ ጋር በመተባበር ክልላዊ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ሁኔታ፣ ወረርሽኙን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣ መመሪያ ቁጥር 30/2013 አተገባበርና የቀጣይ 3 ወራት ዕቅድ ላይ ያተኮረ የምክክር መድረክ ሚያዚያ 18/2013 ዓ.ም በደብረታቦር ከተማ ተካሂዷል፡፡ በመድረኩ ላይ የኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ከተከሰተ ከአንድ ዓመት በላይ እንደሆነና ተከስቶ በነበረበት ወቅት ከፍተኛ የንቅናቄና የምርመራ ዘመቻ በመሰራቱ በሃገር አቀፍ ደረጃ ቀዳሚ በመሆን እዉቅና መገኘቱን አዉስተዉ አሁን ላይ የምርመራ መጠኑ ቀንሶ የኮሮና ቫይረስ የሚገኝባቸዉ ሰዎች ቁጥር ከፍተኛ እየሆነ ነዉ ያሉት ዋና ዳይሬክተሩ በቫይረሱ ተይዘዉ ወደ ፅኑ ህሙማን የሚገቡ ሰዎች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተበራከተና የሞት ምጣኔዉም እየጨመረ ነዉ ብለዋል፡፡ እንደ ዋና ዳይሬክተሩ ገለፃ የመከላከል ስራዎችን በተደራጀ መንገድ ለማስጀመርና የኮቪድ-19 መከላከል ስራን ከመደበኛ ተግባራት ጎን ለጎን ለማስኬድ መመሪያ ወደ ዞንና ወረዳዎች የማዉረድ ስራ መሰራቱንና ለዚህም ሁሉም ባለድርሻ አካላት ወረርሽኙን ለመከላከልና የጉዳት መጠኑን ለመቀነስ ትኩረት ሰጥተዉ ሊሰሩ እንደሚገባም ጠቁመዋል፡፡ በኢንስቲትዩቱ የሕብረተሰብ ጤና ቅኝት ባለሙያ አቶ ተስፋሁን ታደገ የክልሉን የኮቪድ-19 ወቅታዊ ሁኔታ መወያያ ፅሁፍ ያቀረቡ ሲሆን ወረርሽኙ ከተከሰተ ጀምሮ እስከ ሚያዚያ 17/2013 ዓ.ም ከ 263ሽህ በላይ የላቦራቶሪ ምርመራ እንደተደረገና 10ሽህ በላይ ሰዎች በቫይረሱ እንደተጠቁ፣ 218 ሞት መከሰቱንና የሞት ምጣኔዉም 2.18 በመቶ መድረሱን ተናግረዋል፡፡ በክልሉ ካሉ 11 የምርመራ ማዕከላት 6ቱ ብቻ ምርመራ እያደረጉ መሆናቸዉን፣ ክትባት መዉሰድ ካለባቸዉ 77ሽህ የጤና ባለሙያዎችና የጤና ተቋም ሰራተኞች መካከል 32ሽህ የሚጠጉት ብቻ ክትባቱን እንደወሰዱ አቶ ተስፋሁን አክለዉ ገልፀዋል፡፡ እንደ ክልል ለጤና ባለሙያዎችና እድሜያቸዉ ከ55 ዓመት በላይ የሆኑና ተጓዳኝ የጤና ችግር ላለባቸዉ የህብረተሰብ ክፍሎች የተሰጠዉ የክትባት መጠን 442ሽህ ዶዝ ቢሆንም መጠቀም የተቻለዉ 53ሽህ 539 ዶዝ (12%) ብቻ መሆኑም ተመላክቷል፡፡ ከተሳታፊዎች መካከል የጥበበ ጊዮን ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል የህክምና አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ዘበናይ ቢተዉ ከኮቪድ-19 ጋር ተያይዞ የተለያዩ ስራዎች መሠራታቸውን ገልፀዉ የኦክስጅን እጥረት፣ ለኮቪድ-19 ፅኑ ህሙማን የመተንፈሻ መሳሪያ እጥረት እንዳጋጠማቸዉ ገልፀዉ የበሽታዉ ስርጭት በመጨመሩ ከሚመረመሩት ውስጥ ከግማሽ በላይ ቫይረሱ እየተገኘባቸዉ መሆኑን፣ የሞት መጠኑም እየጨመረ መሆኑንና ወረርሽኙ ከቁጥጥር ዉጭ በመሆኑ ሁሉም ህብረተሰብ ራሱን ከቫይረሱ መጠበቅ እንዳለበት አስገንዝበዋል፡፡ ኮቪድ-19 ላይ ከክልል እስከ ወረዳ መዋቅር ተዘርግቶ በርካታ ተግባራት ሲከናወኑ ቢቆዩም አሁን ላይ መዋቅሮቹ ላይ መቀዛቀዝ መኖሩ፣ የኮቪድ መከላከያ ዘዴዎች መመሪያ አተገባበር ተፈፃሚ አለመሆኑ፣ የተፈናቃይ ቁጥር እየጨመረ መሄዱ፣ የመጠለያ ቤት፣ ምግብ ነክ ግብዓቶች እጥረት፣ የኮቪድ መስፋፋት፣ የላቦራቶሪ ባለሙያዎች የትርፍ ጊዜ ክፍያ፣ የመሳሰሉት እንደ ችግር ቀርበዉ ዉይይት ተደርጎባቸዋል፡፡ የጤና ቢሮ የህዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ዋለ በላይነህ በዉይይቱ ላይ የኮቪድ-19 መከላከያ ዘዴዎች አፈፃፀም መመሪያን መተግበር የብዙዎችን ተሳትፎ የሚጠይቅ በመሆኑ ርብርብ እንደሚያስፈልግና የፀጥታ መዋቅሩ የራሱን ድርሻ እንደሚወስድም ተናግረዋል:: በመጨረሻም ኮቪድን በመከላከል ተግባር ሌሎች ላይ ተፅእኖ ለመፍጠር ሁሉም የጤና ባለሙያ አርአያ በመሆን፣ ኮቪድ -19 ክትባቱ መውሠድና ሌሎችም እንዲከተቡ በማድረግ በአጭር ጊዜ አፈፃፀሙን ማሳደግ፣ እንደ ክልል የተጀመረው የኮቪድ መከላከል የቅንጅት ስራ እስከ ታች ጤና ተቋማትም ተጠናክሮ እንዲቀጥልና ከመደበኛ ስራዎች ጎን ለጎን መከላከሉን ውጤታማ ለማድረግ በተደራጀ መንገድ መስራት ይገባል ብለዋል ዋና ዳይሬክተሩ፡፡ በመድረኩ ከጤና ቢሮ፣ የኢንስቲትዩቱ አመራሮች፣ የዞን ጤና መምሪያ ሃላፊዎች፣ የሆስፒታል ስራ አስኪያጆችና ሜዲካል ዳይሬከተሮች፣ በክልሉ የኮቪድ አስተባባሪዎች እና ሌሎች ተጋባዥ እንግዶች ተሳትፈዋል፡፡ አሕጤኢ ሚያዚያ 19/2013 ዓ.ም

የዳግም ትኩረት ለኮቪድ-19 በሚል የንቅናቄ ዘመቻ በአማራ ክልል ተግባራዊ ሊደረግ መሆኑ ተገለፀ፤

የአብክመ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ከአማራ ክልል ጤና ቢሮ ጋር በመተባበር እየተቀዛቀዘ የመጣዉን የኮሮና ወረርሽኝ ለመከላከልና ለመቆጣጠር ከፀጥታ ተቋማት እና ከተለያዩ ቢሮዎች የስራ ኃላፊዎች ጋር በክልሉ የኮቪድ መከላከያ መንገዶች አተገባበርን በተመለከተ ዳግም ትኩረት ለኮቪድ-19 የንቅናቄ ዘመቻ ለማስጀመር የምክክር መድረክ በደብረ ታቦር ከተማ ግንቦት 7/2013 ዓ.ም አካሂዷል፡፡ በመድረኩ ላይ በምክትል ርዕሰ መስተዳድር ማዕረግ የማህበራዊ ክላስተር ሰብሳቢ እና የሰራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ቢሮ ሃላፊ ክብርት ዶክተር ሙሉነሽ አበበ እንደተናገሩት ኮቪድ-19 ወረርሽኝ በክልላችን በከፍተኛ ሁኔታ እየተሰራጨ ቢሆንም በተቃራኒዉ መከላከሉ ላይ ባለዉ መዘናጋት ተፅዕኖ እያሳደረ በመሆኑ በንቅናቄ የኮሮና ወረርሽኝን መከላከል ላይ በማተኮር ህብረተሰቡን በማስተማር፣ ህግን በማስከበር እና የክልሉን የክትባት አፈፃፀም ከፍ ለማድረግ በቀጣይ 2 ወራ ትኩረት ተሰጥቶ በተጠናከረ መንገድ ለመስራት እያንዳንዱ ተቋም ለተግባራዊነቱ ተልዕኮዉን በመዉሰድ የመከላከያ መንገዶችን ለማስተግበር መመሪያ ቁጥር 30/2013 በዘመቻ መጀመር እንዳለበት እና ከሌሎች ተግባሮች ጋር አቀናጅቶ ማስኬድ ይገባል ብለዋል፡፡ የክልሉ ጤና ቢሮ ኃላፊ ዶክተር መልካሙ አብቴ ኮቪድ በክልላችን ተከስቶ በነበረበት ወቅት መጠነ ሰፊ ተግባራት በመከናወናቸዉ የተፈራዉን ያህል ጫና ሳያሳድር መቀነስ ተችሎ የነበረ መሆኑን አዉስተዉ አሁን ባለዉ የመከላከያ መንገዶች አፈፃፀም ትግበራ ዝቅተኛ በመሆኑ የበሽታዉ ስርጭት እየተስፋፋ፣ የሚያዙት ሰዎች፣ የፅኑ ህሙማን ቁጥርና የሞት ምጣኔ እየጨመረ መሆኑን ገልፀዋል፡፡ ዶክተር መልካሙ አያይዘዉም ወረርሽኙ በዚህ ከቀጠለ በክልላችን ከፍተኛ ችግር የሚፈጥር በመሆኑም የመከላከያ መንገዶች እንደተጠበቁ ሆኖ የኮቪድ መከላከያ ክትባቱን መከተብና ስለ ክትባቱ ጠቀሜታ ግንዛቤ መፍጠር ያስፈልጋል ብለዋል፡፡ በመድረኩ ክልላዊ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ሁኔታ፣ ከህግ አንፃር የኮቪድ ወረርሽኝን ለመከላከልና ለመቆጣጠር በወጣ መመሪያ ቁጥር 30/2013 እና ወረርሽኙን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የተቋማት ተልዕኮ በተመለከተ መወያያ ፅሁፎች ቀርበዉ ሰፊ ዉይይት ተደርጎባቸዋል፡፡ በመድረኩ ላይ የኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ ስርጭቱን መቀነስ ላይ ትኩረት ተደርጎ መሰራት እንደሚያስፈልግና በኮቪድ መከላከልና መቆጣጠር ስራችን የነበሩብንን ክፍተቶች በማረም ጠንካራ ጎኖችን አጠናክረን ህብረተሰባችንን ከቫይረሱ መጠበቅ አለብን ካሉ በኋላ የህብረተሰቡንም ግንዛቤ ከማሳደግ ጎን ለጎን በመመሪያዉ መሰረት ወደ ህግ ማስከበር ተግባር መግባት ያስፈልጋል ብለዋል፡፡ ዋና ዳይሬክተሩ አያይዘዉም ወረርሽኝን ለመከላከልም ሆነ በሌሎች ተግባራት በአንድነት የሚጠበቅብንን ካልሰራን ዉጤት ማምጣት እንደማይቻልና ሁሉም ተቋማት በኮቪድ መከላከል ተግባርን ወስደዉ መስራት እንደሚጠበቅባዉም አሳስበዋል፡፡ እያንዳንዱ ተቋም ሰራተኞቹንና ደንበኞቹን ከኮቪድ የመከላከል ኃላፊነት አለበት ያሉት ዶክተር ሙሉነሽ ለዚህም የመንግስት ተቋማት አርዓያ በመሆን መከላከያ መንገዶችን በመተግበር እንደ ሀገር የሚጠበቅባቸዉን ሃላፊነት ሊወጡ እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡ በመድረኩ ማጠቃለያ ላይ ዶክተር ሙሉነሽ ከምርጫ ስራ ጋር በተገናኘ በሽታዉ ወደ ገጠሩ የህብረተሰብ ክፍል እንዳይዛመት ጥንቃቄ ሊደረግ እንደሚገባና ከግንቦት 12/2013 ዓ.ም ጀምሮ በሁሉም የክልላችን ከተሞች በተመሳሳይ ቀን የዳግም ትኩረት የኮቪድ-19 መከላልና መቆጣጠር ዘመቻ ተፈፃሚ እንዲሆን አሳስበዋል፡፡ ለህብረተሰብ ጤና ልማት እንትጋ!!
በደም ዉስጥ የኤች.አይ.ቪ ቫይረስ መጠን (Viral load) እና በደማቸዉ ዉስጥ ቫይረሱ ካለባቸዉ እናቶች የሚወለዱ ህፃናት ምርመራ (EID) ተግባራት አፈፃፀም ግምገማ ተካሄደ፤

በደም ዉስጥ የኤች.አይ.ቪ ቫይረስ መጠን (Viral load) እና በደማቸዉ ዉስጥ ቫይረሱ ካለባቸዉ እናቶች የሚወለዱ ህፃናት ምርመራ (EID) ተግባራት አፈፃፀም ግምገማ ተካሄደ፤

የአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት (አሕጤኢ) የህክምና ላቦራቶሪ ዳይሬክቶሬት በ2013 በጀት ዓመት በክልሉ በ8 ወራት በደም ዉስጥ ያለዉን የኤች አይቪ ቫይረስ መጠን (Viral load) እና ቫይረሱ በደማቸዉ ዉስጥ ካለባቸዉ እናቶች የሚወለዱ ህፃናት (EiD) ምርመራ ላይ የተከናወኑ ተግባራት አፈፃፀም ግምገማ መጋቢት 18/2013 ዓ.ም በጎንደር ከተማ ተካሂዷል፡፡ በመድረኩ መክፈቻ ላይ የኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ በክልሉ የፀረ-ኤች.አይ.ቪ መድሃኒት (ART) የሚከታተሉ ሰዎች በተለያየ ምክንያት በደማቸዉ ዉስጥ ያለዉ የኤች.አይ.ቪ ቫይረስ መጠን ምርመራ በተሟላ ሁኔታ እየተሰራላቸዉ አለመሆኑንና ቫይረሱ በደማቸዉ ዉስጥ ካለባቸዉ እናቶች የሚወለዱ ህፃናት ምርመራ መሰራት የሚገባዉ ቢሆንም በተፈለገዉ ልክ እየተከናወነ አለመሆኑን ጠቅሰዉ በነዚህ ተግባራት ስኬታማ መሆን ካልተቻለ ሊያስከትል የሚችለዉ ችግር ከፍተኛ ነዉ ብለዋል፡፡ ዋና ዳይሬክተሩ አያይዘዉም ለዝቅተኛ ተግባራት አፈፃፀም ምክንያቶችን ለይቶ በፍጥነት እቅድ አዘጋጅቶ ወደ ስራ በመግባት ከፍተኛ ለዉጥ ማምጣት ይገባል ካሉ በኋላ በአገልግሎት አሰጣጥ ዙሪያም የዳበረ ንቃተ-ህሊና ሊኖር እንደሚገባ ጠቁመዋል፡፡ በአማራ ክልል የሲዲሲ ፕሮግራም አስተባባሪ ወ/ሮ መሰረት አዲሱ በክልሉ ያለዉን የ8 ወር የኤች.አይ.ቪ መከላከልና መቆጣጠር ስራ በጤና ተቋማት ያለዉን አፈፃፀም ምን እንደሚመስል በዝርዝር ያቀረቡ ሲሆን ሁሉም የመንግስት ሆስፒታሎችና ጤና ጣቢያዎች የኤች.አይ.ቪ ምርመራ እየሰጡ መሆኑን፣ 340 የመንግስት 33 የግልና መንግስታዊ ያልሆኑ ጤና ተቋማት ART እየሰሩ መሆናቸዉን እንዲሁም 5 የደም ዉስጥ ያለዉን የኤች.አይ.ቪ ቫይረስ መጠን የሚሰሩ ማዕከላት መኖራቸዉንና 2 ተጨማሪ ማዕከላት (ወልዲያና ደብረታቦር) ስራ ለማስጀመር በሂደት ላይ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ ወ/ሮ መሰረት የኢትዮጵያ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት መረጃ ጠቅሰዉ እንደተናገሩት እ.ኤ.አ በ2021 በክልላችን 208 ሽህ ሰዎች የኤች.አይ.ቪ ቫይረስ ጋር እንደሚኖሩ፣ 7ሽህ 499 አዲስ ተጠቂዎች እንዲሁም 3ሽህ 162 በቫይረሱ ምክንያት ዓመታዊ ሞት ሊከሰት እንደሚችልም ተገምቷል ብለዋል፡፡ ተባብሮ መስራት እንደሚገባ፣ መመርመር ብቻ ሳይሆን ምን ያህል ቫይረሱ ያለባቸዉ እንደተገኙና ከተገኘባቸዉ ዉስጥም ምን ያህሉ መድሃኒት እንዲወስዱ እንደተደረገ መከታተል እንደሚገባ የተናገሩት ወ/ሮ መሰረት በክልሉ ባለፈዉ 8 ወር 470 ሰዎች ቫይረሱ ተገኝቶባቸዉ መድሃኒት ማስጀመር እንዳልተቻለ ገልፀዉ ቫይረሱ ካለባቸዉ እናቶች የሚወለዱ ህፃናት ከዓመታዊ ግብ 63.3 በመቶ በመሆኑ ከፍተኛ ስራ ይጠበቃል ብለዋል፡፡ በክልሉ ባለፈዉ 8 ወር በ5ቱ በደም ዉስጥ ያለዉን የኤች.አይ.ቪ ቫይረስ መጠን ምርመራ መጠን እና ቫይረሱ በደማቸዉ ካለባቸዉ እናቶች የሚወለዱ ህፃናት ምርመራ አፈፃፀም፣ በናሙና አላላክ ችግር ምክንያት የሚወገዱ ናሙናዎችን በተመለከተ የኢንስቲትዩቱ የቫይሮሎጅ ላቦራቶሪ ፎካል አቶ ደመቀ እንዳላማዉ አቅርበዋል፡፡ ከተሳታፊዎችም ሀሳብ አስተያየቶች ተነስተዉ ዉይይት የተደረገ ሲሆን ከተለያዩ ተቋማት የሚመጡ የናሙና መቀበያ ፎርማቶች አንድ ወጥ አለመሆን፣ የትርፍ ጊዜ ክፍያ፣ ፖስታ ቤት ላይ ጠንከር ያለ ስራ አለመሰራቱ፣ የናሙና ጥራት መጓደል፣ የኤች.አይ.ቪ መመርመሪያ ኪት እጥረት፣ የግብዓት እጥረት፣ የመሳሰሉት እንደ ክፍተት ተነስተዋል፡፡ በመድረኩ ከኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት፣ ከክልል ጤና ቢሮ የሚመለከታቸዉ የስራ ክፍሎች፣ ወልቃይት ጠገዴ ሰቲት ሁመራን ጨምሮ ከተለያዩ ዞኖች የተዉጣጡ ኃላፊዎችና የኤች.አይ.ቪ ኦፊሰሮች፣ የላቦራቶሪ አስተባባሪዎች እና አጋር አካላት ተሳትፈዋል፡፡ ለህብረተሰብ ጤና ልማት እንትጋ!! አሕጤኢ 20/7/2013 ዓ.ም
ሰዉ ሰራሽና ተፈጥሮአዊ አደጋዎችን በመከላከልና በመቆጣጠር፣ ጥራት ያለዉ የላቦራቶሪ አገልግሎት እና የጤና ምርምር ስራዎች ላይ ትኩረት ተደርጎ እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ፤

ሰዉ ሰራሽና ተፈጥሮአዊ አደጋዎችን በመከላከልና በመቆጣጠር፣ ጥራት ያለዉ የላቦራቶሪ አገልግሎት እና የጤና ምርምር ስራዎች ላይ ትኩረት ተደርጎ እየተሰራ መሆኑ ተገለፀ፤

የአብክመ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት የ2013 በጀት ዓመት የመጀመሪያዉ ግማሽ ዓመት የስራ አፈፃፀም ግምገማ ከየካቲት 30 – መጋቢት 1/2013 ዓ.ም ከኢትዮጵያ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት፣ በክልሉ ያሉ የዞን ጤና መምሪያ ኃላፊዎች፣ የላቦራቶሪ የዉጭ ጥራት ቁጥጥር ማዕከላት፣ ከኮቪድ-19 ምርመራ ማዕከላት፣ የግል ጤና ድርጅቶች ማሀበራት ተወካዮች፣ እና ሌሎች አጋር ድርጅቶች በተገኙበት በባህርዳር ከተማ ተካሂዷል፡፡ በመድረኩ መክፈቻ ላይ የጤና ቢሮ ኃላፊ ዶክተር መልካሙ አብቴ ባለፉት 6 ወራት ብቻ ሳይሆን ባለፈዉ 1 ዓመት በጣም ብዙና በብዙ ችግሮች ዉስጥ ነዉ ያለፍነዉ ካሉ በኋላ ከነዚህም ዉስጥ አንዱ የህብረተሰቡ ጤና ችግር የሆነዉ ኮቪድ-19 መሆኑንና የመከላከልና የመቆጣጠር ስራ በጣም በሰፊዉና በተሳካ ሁኔታ ተሰርቷል ለዚህም አስተዋጽኦ ላበረከቱ አካላት ምስጋናቸዉን ያቀረቡ ሲሆን በነበረዉ የህግ ማስከበር ዘመቻም የጤናዉ ሴክተር ሚና እጅግ የላቀ ነበር ያሉት ዶክተር መልካሙ አሁንም በክልሉ የሚገኙ ተፈናቃዮችን የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩቱ ተፈናቃዮች ባሉበት ቦታ ሁሉ በመግባት ድጋፍ እያደረገ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡ ተቋሙ ጀማሪ ቢሆንም እያደረገ ያለዉ አስተዋፅኦ ቀላል የማይባል በመሆኑ አብሮ በመስራት፣ በመመካከር፣ በሰዉ ሀይልና በግብዓት ተቋሙን ማጠናከር፣ ማደራጀትና ማስፋት ይገባል ሁላችንም በየደረጃችን ለኢንስቲትዩቱ ድጋፋችንን የምንቀጥልና የህዝባችንን ተጠቃሚነት እናረጋግጣለን ብለዋል ዶክተር መልካሙ፡፡ የኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ በበኩላቸዉ ተቋሙ የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎችን ለመከላከልና ለመቆጣጠር በቅልጥፍናና በብቃት ለመስራት በሚያስችል መልኩ መደራጀቱን ለዚህም በሰዉ ሰራሽና በተፈጥሮ አደጋዎች ምክንያት የሚከሰቱ ችግሮችን ለመቆጣጠር እንደሚሰራ፣ የክልሉን ላቦራቶሪዎች ብቃት ባላቸዉ ባለሙያዎችና ጥራት ያለዉ አገልግሎት መስጠት እንዲችሉ ድጋፍና ስልጠና እየሰጠ መሆኑንና እንዲሁም የጤና ምርምር ልማትን በጤናዉ ዘርፍ እንዲመራ በክልሉ መንግስት ለኢንስቲትዩቱ ሃላፊነት ተሰጥቶታል ለዚህም ቀላል የማይባሉ ተግባራት ተከናዉነዋል በዚህም ሰዉ ሰራሽና የተፈጥሮ አደጋች በሰዉ ህይወት ላይ የከፋ ጉዳት እንዳያደርሱ በርብርብ ተሰርቷል ብለዋል፡፡ የኢንስቲትዩቱ የ6 ወራት ዕቅድ አፈፃፀም በኢንስቲትዩቱ የእቅድ ዝግጅት ክትትልና ግምገማ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ተሰጋ መንግስቱ የቀረቡ ሲሆን በሪፖርቱም ባለፉት ወራት በርካታ ሰዉ ሰራሽና የተፈጥሮ የጤና ስጋቶች በክልሉ መከሰታቸዉን ከነዚህም መካከል መፈናቀል፣ ዉሻን የሚያሳብድ በሽታ፣ ወባ፣ ኮቪድ-19 እና ኩፍኝ ዋና ዋናዎቹ መሆናቸዉንና በኮቪድ-19 ምክንያት የ139 ሰዎች ህይወት ያለፈ ሲሆን አሁንም በማህበረሰቡ ዉስጥ መዘናጋት እየተስተዋለ መሆኑንና የኮቪድ ምርመራ አፈፃፀም ዝቅተኛ ቢሆንም የተጠቂዎች ቁጥር ግን አሁንም ከፍተኛ መሆኑ በሪፖርቱ ተገልጿል፡፡ በክልሉ በአጠቃላይ እስካሁን 460811 ተፈናቃዮች መኖራቸዉንና ከሚመለከታቸዉ አካላት ጋር በመሆን ድጋፍ እየተደረገ ቢሆንም አሁንም ድጋፍ እንደሚያስፈልግ ተጠቁሟል፡፡ የወባ ወረርሽኝን በተመለከተ ባለፉት 6 ወራት ከባለፈዉ አመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር በ17 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱ ተመላክቷል፡፡ በግማሽ ዓመቱ የኮቪድ-19 ምርመራ ማዕከላትን መስፋፋታቸዉ፣ ተፈናቃዮች ላይ የተሻለ ስራ መሰራቱ፣ የህብረተሰብ ጤና አደጋዎች ማሳለጫ ማዕከላትን በዞኖች ማስፋፋት መቻሉ፣ እዉቅና ያገኙ የላቦራቶሪ አገልግሎቶችን /Maintaining Accredited laboratory services/ ማስቀጠል መቻሉ የመሳሰሉት በጥንካሬ የሚነሱ ሲሆን ለተፈናቃዮች የምግብ መጠለያና የንፅህና መጠበቂያ ቁሳቁስ፣ የፀረ- ትንኝ ኬሚካል፣ ዉሻን ለሚያሳብድ በሽታ ክትባት እጥረት፣ የላቦራቶሪ ግብዓት እጥረት የመሳሰሉት በ6 ወሩ ለኢንስቲትዩቱ ፈታኝ ሁኔታዎች ተብለዉ ተገምግመዋል፡፡ በክልሉ ጤና ቢሮ ተጠሪ ከሆኑ 5 ኮሌጆች ጋር የምርምር ስራዎች በጋራ ሊሰሩ እንደሚገባ፣ ለላቦራቶሪ መሳሪያዎች ጥገና የባዮ ሜዲካል ወርክሾፕ አለመኖር፣ ዉሻን ለሚያሳብድ በሽታ ክትባት የግብዓት እጥረት መኖር፣ ኮቪድ-19ን በተመለከተ በርካታ ተግባራት ቢከናወኑም ከክፍያ ጋር በተያያዘ በባለሙያዎች ቅሬታዎች መፈጠራቸዉ፣ ተፈናቃዮችን በተመለከተ አበረታች ስራዎች እየተሰሩ ቢሆንም ሁሉንም አይነት አገልግሎቶች ተፈናቃዮች ባሉባቸዉ ቦታዎች ለመስጠት የባለሙያ እጥረት መግጠሙን አስተያየት ሰጭዎች አንስተዋል፡፡ ከተሳታፊዎች በተነሱት አስተያየትና ጥያቄዎች የስራ ክፍል ኃላፊዎች ማብራሪያ የተሰጠ ሲሆን በማጠቃለያዉ ላይ የኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ ማህበረሰቡን ማገልገል የጋራ ግዴታችን በመሆኑ በትብብር አቅማችንን አሟጠን በመጠቀም መስራትና ለዉጥ ማምጣት እንደሚገባ አመላክተዋል፡፡
በጤናዉ ዘርፍ የሚሰሩ ጥናትና ምርምሮች የሚቀርቡበት ስንቅ “SINQ Session” በሚል ተቋቁሞ ዉይይት ተካሄደ፤

በጤናዉ ዘርፍ የሚሰሩ ጥናትና ምርምሮች የሚቀርቡበት ስንቅ “SINQ Session” በሚል ተቋቁሞ ዉይይት ተካሄደ፤

በአብክመ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እና ከፍኖተ ሃርቫርድ ፕሮጀክት ጋር በመተባበር በጤናዉ ዘርፍ የሚሰሩ ጥናትና ምርምሮች የሚቀርቡበት ስንቅ “SINQ Session” በሚል ስያሜ የተቋቋመ ሲሆን በባህር ዳር ከተማ የካቲት 17/2013 ዓ.ም የመጀመሪውን ውይይት አካሄዷል፡፡ በመድረኩ የኢንስቲትዩቱ የምርምርና ቴክኖሎጂ ሽግግር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ታዬ ዘሩ የስንቅ “SINQ Session” ምንነት እና ዓላማው ላይ ፅሁፍ ያቀረቡ ሲሆን ፕሮግራሙ በየወሩ እንደሚካሄድ እና ከየትኛውም የአገሪቱ ክፍል የሚመጡ ተመራማሪዎች ጥናታቸውን ማቅረብ የሚችሉ መሆኑን ገልፀዋል፡፡ የ“JSIL10K” ባለሙያ የሆኑት አቶ ግዛቸው ታደለ በጨቅላ ህጻናት ሞት “unacceptably high neonatal mortality in neonatal intensive care unit in hospitals of Ethiopia:systematic review and meta-analysis:: በሚል የተሰራ ጥናት አቅርበው ውይይት ተደርጎበታል፡፡ የዚህን ዓይነት ፕሮግራም በጤና ሚኒስቴር እና በኦሮሚያ ክልል በሰፊው እየተሰራበት እና ውጤት ያገኙበት መሆኑን የገለፁት የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ማህተመ ሃይሌ በመድረኩ ተወያይቶ መለያየት ብቻ ሳይሆን ለውጥ ለማምጣት መስራት ይጠበቃል ብለዋል፡፡ የኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ መድረኩ የፕሮግራምና ፖሊሲ ባለሙያዎች ከተመራማሪዎች ጋር ተገናኝተው በችግሮች ላይ ተወያይተው መፍትሄ የሚያመጡበት ነው ካሉ በኋላ በአሁኑ ወቅት በምርምር የተረጋገጠ ማስራጃዎችን በማምጣት የህብረተሰባችንን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ በጋራ መስራት እንዳለባቸው አሳስበለዋል፡፡ አሕጤኢ 18/06/2013 ዓ.ም
1.	በክልሉ የሚከሰቱ የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎችን ለመከላከል ሁሉም ተቋማት በጋራ መስራት እንዳለባቸው ተገለፀ፤

በክልሉ የሚከሰቱ የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎችን ለመከላከል ሁሉም ተቋማት በጋራ መስራት እንዳለባቸው ተገለፀ፤

የክልሉን የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎች ዝግጁነት፣ ምላሽ አሰጣጥ እና መልሶ ማቋቋም ዕቅድ ከተለያዩ የክልል ተቋማት በተውጣጡ ባለሙያዎች ከጥር 5 እስከ 9/2013 ዓ.ም በዳንግላ ከተማ የተዘጋጀ ሲሆን በክልሉ የሚከሰቱ የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎችን ለመከላከል ሁሉም ተቋማት በጋራ መስራት እንዳለባቸው በመድረኩ ተገልጿል፡፡ የአማራ ክልል የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር አቶ በላይ በዛብህ፣ በዓለም ጤና ድርጅት የኮይካ /WHO-KOICA/ ፕሮጀክት የአይበገሬ የጤና ስርዓት /Health System Resilience/ ቴክኒካል ኃላፊ ዶ/ር አብይ ግርማይ እና የአብክመ ጤና ቢሮ የዕቅድ ዝግጅት፣ ክትትልና ግምገማ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ተክለሃማኖት ገ/ህይወት በሕብረተሰብ ጤና አደጋዎች ዝግጁነት እና ምላሽ አሰጣጥ ዕቅድ አሰራር ሂደት እና አዘገጃጀት፣ የስጋት፣ የአደጋ እና ሌሎች ጉዳዮች አስመልክቶ ስልጠና ሰጥተዋል፡፡ በክልሉ የሚመለከታቸው የክልል ቢሮ ባለሙያዎች በዕቅድ ዝግጅቱ ላይ መሳተፋቸው ጥሩ መሆኑን የገለፁት ዋና ዳይሬክተሩ በዕቅድ አፈፃፀሙ ላይም በጋራ ተባብሮ በመስራት ለክልላችን ማህበረሰብ የድርሻችንን ማበርከት አለብን ብለዋል፡፡ ዶ/ር አብይ በበኩላቸው ከክልሉ የሚመለከታቸው ተቋማት እና የፌደራል ባለሙያዎች በማሳተፍ የክልሉ ጤና ሴክተር የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎች ዝግጁነት፣ ምላሽ አሰጣጥ እና መልሶ ማቋቋም ዕቅድ መዘጋጀቱ መልካም መሆኑን ገልጸው በአገር ደረጃ ተሞክሮ መሆን የሚችል ስራ በመሆኑ ወደ ዞንና ወረዳ መውረድ እንዳለበት አሳስበዋል፡፡ በመድረኩ ማጠቃለያ ላይ አቶ ተክለሃይማኖት እንዳሉት የሕብረተሰብ ጤና አደጋ ሲከሰት በጋራ ለመስራት ዕቅድን በጋራ ማዘጋጀት መሰረታዊ ተግባር ነው ካሉ በኃላ የተዘጋጀውን የመጀመሪያውን ረቂቅ /zero draft/ ላይ የቀረውን በማጠናቀቅ ቶሎ አፀድቆ ወደ ስራ መገባት እንዲሁም በዕቅድ ዝግጅቱ ወቅት የተፈጠረውን የግንኙነት ስርዓት በማጠናከር በጋራ መስራት እንዳለባቸው ተናግረዋል፡፡ መድረኩን የአብክመ ጤና ቢሮ፣ የአማራ ክልል የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እና የዓለም የጤና ድርጅት ኮይካ /WHO-KOICA/ ፕሮጀክት በጋራ በመተባበር ያዘጋጁት ሲሆን ከጤና ቢሮ፣ ከኢንስቲትዩቱ፣ ከአብክመ አደጋ መከላከልና ምግብ ዋስትና ፕሮግራም ልዩ ድጋፍ የሚሹ ማስተባበሪያ ኮሚሽን፣ ከአብክመ ውሃ፣ መስኖ እና ኢነርጂ ልማት ቢሮ፣ ከአብክመ የእንስሳት ሃብት ልማት ማስፋፊያ ኤጀንሲ፣ ከኢትዮጵያ ሜቴዎሮሎጂ ኤጀንሲ የመጡ ባለሙያዎች ተሳትፈዋል፡፡ አህጤኢ 10/05/2013